Penselen bewaren en onderhouden: 6 fouten die ze kapotmaken
Zes veelgemaakte fouten die je penselen kapotmaken, van laten weken in water tot verkeerd drogen en bewaren. Met praktische tips om je penselen jarenlang te laten meegaan.
Of je nu op een schilderschool zit of in een atelier werkt: de basis is dat je weet hoe je voor je gereedschap zorgt. Penselen zijn namelijk het kostbaarste in je schildersuitrusting. Penselen bewaren, wassen en drogen op de juiste manier is daarom de eerste regel: bescherm het fijnste en belangrijkste onderdeel van je uitrusting!
In het kort: Penselen gaan het langst mee als je ze niet in water laat staan, direct na het schilderen wast met lauw water en zeep (bij olieverf eerst met terpentijnolie), horizontaal laat drogen en met de punt omhoog bewaart. Gebruik nooit heet water: dat maakt de lijm zacht, waardoor de haren losraken.
Laat je penselen niet in water staan
De haren van een penseel zijn vastgezet met lijm en druk; meestal heeft een penseel een houten, gelakt handvat en een metalen huls. Noch de lijm, noch het metaal, noch het hout is gebaat bij langdurig weken in water. Als je penseel enkele uren ondergedompeld staat, begint de lak van het handvat af te bladderen, geeft de lijm mee en gaan de haren uitvallen, en kan het metaal roesten. Hetzelfde geldt voor terpentijnolie, maar dat is een oplosmiddel, dus de schade ontstaat veel sneller. Laat je je penselen om wat voor reden ook toch in water of terpentijnolie staan, dompel dan alleen de haren onder, tot aan de metalen huls.
Laat penselen nooit ongewassen liggen
Het is prima als de verf op het penseel opdroogt na het schilderen met plakkaatverf of aquarelverf. Maar als olieverf of acrylverf op het penseel opdroogt, kun je het meteen weggooien, want je krijgt het niet meer schoon. Heb je even geen tijd voor een grondige wasbeurt, veeg dan in elk geval de verfresten met een doek af en wikkel de penselen in folie. Zo kunnen ze enkele uren blijven liggen tot je tijd hebt om ze te wassen. Er bestaan natuurlijk reinigers voor opgedroogde verf, maar na zo’n ingreep wordt het penseel nooit meer als nieuw.
Was penselen niet met heet water
Wees consequent en was je penselen meteen na het schilderen, maar nooit met heet water. De reden is opnieuw de lijm, die onder invloed van heet water zacht wordt en loslaat. Je wilt niet dat de haren over je hele schilderij uitvallen. Gebruik lauw water en zeep (bij olieverf eerst terpentijnolie).
Laat ze na het wassen niet ondersteboven drogen
De reden? Water dat in de punt van het penseel achterblijft, loopt naar de metalen huls en het houten handvat. Zoals we al zeiden, schaadt vocht in de metalen huls van het penseel. Het best knijp je zoveel mogelijk water uit de haren en leg je het penseel op een doek of handdoek om horizontaal te laten drogen. Of gebruik een penselenhouder.
Penselen bewaren: nooit ondersteboven
Zijn de penselen gewassen en droog, dan moeten ze tot het volgende gebruik worden opgeborgen. Maar niet zomaar! Je kunt ze horizontaal bewaren of in bakjes (zoals wij meestal doen), maar nooit met de haren naar beneden, altijd met de punt omhoog. Ligt het penseel met de haren op de bodem van het bakje, dan vervormt de druk ze blijvend, vooral bij fijne penselen van natuurlijk haar. Zo heb je ook een beter overzicht en vind je sneller het penseel dat je zoekt.
Meer weten? Lees Hoe maak je penselen goed schoon na het schilderen? en Wat weet je over de anatomie van schilderspenselen?
Veelgestelde vragen
Mag ik penselen in water laten staan?
Nee, langdurig in water laten staan beschadigt het houten handvat en vervormt de haren. Een penseel hoort alleen tijdens het werk in water te staan, nooit langdurig.
Hoe bewaar ik penselen goed?
Bewaar penselen altijd met de haren omhoog of horizontaal. Bewaren met de haren naar beneden buigt ze blijvend krom, waardoor ze hun vorm verliezen.
Is het belangrijk om speciale penselenzeep te gebruiken?
Ja, gewone handzeep kan de haren uitdrogen. Speciale penselenzeep reinigt diep en verzorgt tegelijk, waardoor de veerkracht behouden blijft.
Waarom gaan de haren van mijn penseel uit elkaar staan?
De meest voorkomende oorzaak is te veel druk tijdens het schilderen of verkeerd drogen. Na het wassen moet je de haren voorzichtig in hun oorspronkelijke vorm brengen en vrij laten drogen.
Hoe lang gaat een kwaliteitspenseel mee?
Bij goed onderhoud en reiniging kan een kwaliteitspenseel jaren meegaan. De sleutel is het grondig verwijderen van verf aan de wortel van de haren, waar opgedroogd pigment zich het vaakst ophoopt.
Kan ik penselen voor olieverf met water schoonmaken?
Nee, olieverf lost op in oplosmiddelen zoals terpentijnolie of speciale reinigers. Water verwijdert olie niet en kan ervoor zorgen dat de verf in het penseel hard wordt.
Scegli ARTMiE su Google per vedere più spesso i nostri articoli nei risultati di ricerca.